Veel zorgorganisaties zijn al met AI begonnen. Toch blijft het vaak bij een pilot die na een paar maanden stopt. Hoe komt dat, en wat kun je anders doen? Daarover gaat de nieuwe aflevering van onze podcast AI in de Zorgwerkplek.
Silvan van Hierden praat in deze aflevering met Ingmar Loohuis, technisch geneeskundige en AI-adviseur bij Aitro. Ingmar ontwikkelde zelf AI-modellen in ziekenhuizen. Nu helpt hij zorgorganisaties om AI echt in de praktijk te brengen. Samen bespreken ze vijf handvatten.
Bekijk de aflevering of luister op Spotify. Hieronder lees je alvast de belangrijkste punten.
Waar komt die 98% vandaan?
Je hoort vaak dat 98% van de AI-toepassingen in de zorg niet slaagt. Dat getal komt uit onderzoek van het Erasmus MC naar voorspelmodellen op de IC. Die modellen zijn gebouwd met machine learning. Zulke modellen werken vaak goed in het ziekenhuis waar ze zijn gemaakt, maar slecht in een andere organisatie.
Bij generatieve AI, zoals ChatGPT of Copilot, train je geen eigen model. Daar speelt dat probleem dus minder. Toch ziet Ingmar ook daar veel projecten stranden. De oorzaak is meestal dat de basis nog niet op orde is. Denk aan het ontsluiten van data, de koppeling met het EPD, een beveiligingscheck, de toets op de medische regelgeving (MDR) en het functioneel beheer. Regel je dat voor elk project opnieuw, dan loopt elk project tegen dezelfde muur. Volgens Ingmar is het daarom belangrijker dat je organisatie klaar is voor AI dan welke tool je kiest.
1. Bepaal eerst je doel
Veel organisaties starten losse AI-projecten. Eén om administratie te verminderen, één om de kwaliteit te verhogen, enzovoort. Elk project staat op zichzelf. In een grote zorgorganisatie gaat zo'n project vaak traag. En maar een deel van de medewerkers gaat het echt gebruiken. Zo levert het weinig op.
Ingmar raadt aan om het om te draaien. Kies eerst waarvoor je AI wilt inzetten. Bijvoorbeeld minder administratie, betere kwaliteit of kortere wachttijden. Zoek daarna de werkprocessen waar je voor dat doel de meeste winst haalt. Eén toepassing is daarbij meestal niet genoeg. Je hebt er een paar nodig om je doel echt te halen.
2. Verander het werkproces
Zet je AI bovenop een werkproces dat verder hetzelfde blijft, dan wordt het werk vaak alleen maar ingewikkelder. De winst zit in het werk anders organiseren.
Ingmar geeft een voorbeeld van de spoedeisende hulp. Komt iemand 's nachts binnen met een mogelijke botbreuk, dan kijkt normaal eerst een radioloog naar de röntgenfoto. Een ziekenhuis heeft dat anders ingericht. Daar beoordeelt de laborant de foto samen met AI. Zijn ze het eens, dan hoeft de radioloog er niet eerst naar te kijken. De patiënt kan dan meteen door naar de gipskamer, of naar huis als er geen breuk te zien is. Zo loopt de SEH minder vol.
Koop je zo'n tool alleen om breuken net iets beter te herkennen, dan levert het volgens Ingmar weinig op. De waarde ontstaat pas als het werkproces verandert.
Podcast AI in de Zorgwerkplek
Hoor het hele gesprek met Ingmar
In de aflevering vertelt Ingmar meer over de vijf handvatten, met voorbeelden uit de praktijk.
3. Kijk kritisch naar de technologie
Vaak hoor je dat AI valt of staat met adoptie. Daarom gaat veel aandacht naar trainingen en e-learnings. Ingmar ziet dat anders. Volgens hem werkt de software vaak niet goed genoeg en is die te lastig in gebruik. Een training is dan een doekje voor het bloeden.
Hij ziet dat medewerkers nu al op eigen houtje AI-tools gebruiken. Niemand heeft hun uitgelegd hoe dat werkt. Ze doen het omdat die tools goed werken en makkelijk zijn. Ook voor Instagram, Google Maps of TikTok heeft niemand een e-learning nodig. Die standaard mag je ook stellen aan AI in de zorg.
4. Behandel AI zoals medicatie
AI brengt risico's mee. Op een algemeen AI-platform kunnen medewerkers honderden dingen doen die je als organisatie niet hebt voorzien. En bouw je zelf AI-toepassingen voor een vast doel, dan ben je ook zelf deels verantwoordelijk voor hoe die werken.
Hoe houd je dat veilig? Ingmar wijst op iets wat de zorg al goed kan: medicatie. Ook dat is een technologie met risico's, die toch veilig in handen is van duizenden medewerkers. Daarvoor zijn afspraken over wie bevoegd en bekwaam is. Er is een bijsluiter, er zijn aandachtsfunctionarissen en een centrale apotheek. En als er iets misgaat, wordt dat gemeld en leert de organisatie ervan. Volgens Ingmar heb je voor AI precies zo'n systeem nodig.
5. Kijk verder dan spraakgestuurd rapporteren
De bekendste AI-toepassing in de zorg is spraakgestuurd rapporteren. Ingmar ziet ook veel waarde in richtlijnen en protocollen. Als medewerkers die makkelijker kunnen doorzoeken en toepassen tijdens hun werk, kan dat veel opleveren.
Hoe groot dat effect kan zijn, laat een voorbeeld zonder AI zien. Na operaties aan alvleesklierkanker moesten zorgverleners met een app stap voor stap een vaste aanpak voor de nazorg volgen. Daardoor halveerde de sterfte kort na de operatie.
Ingmars belangrijkste tip
Aan het eind vraagt Silvan naar zijn belangrijkste tip. Bij veel zorgorganisaties duurt het nu een tot twee jaar om één AI-idee live te krijgen. Ingmar raadt daarom een vaste route aan, van idee tot gebruik. Leg vast welke stappen elk idee doorloopt, zoals de privacytoets en de keuze voor een leverancier. Dan hoef je dat niet steeds opnieuw uit te zoeken. Zo kun je meerdere projecten naast elkaar draaien en leer je sneller wat werkt.
Wil je alle voorbeelden horen? Bekijk de hele aflevering of luister hem op Spotify.
